دانلود پايان نامه رشته حقوق با موضوع حقوق حيوانات در فقه اسلامى

دانلود پايان نامه رشته حقوق با موضوع حقوق حيوانات در فقه اسلامى

دانلود-پايان-نامه-رشته-حقوق-با-موضوع-حقوق-حيوانات-در-فقه-اسلامى

 

 

 

 

 

 

 

 

در اين پست مي توانيد متن کامل اين پايان نامه را  با فرمت ورد word دانلود نمائيد:

 

حقوق حيوانات در فقه اسلامى

خبرگزاري فارس: در اين مقاله احکام و قوانينى که در ابواب مختلف فقه اسلامى، پيرامون حفظ و نگهدارى و بهره بردارى و ممنوعيت آزار و اذيت حيوانات وجود دارد، ذکر گرديده است.

چکيده

امروزه حقوق حيوانات و حفظ گونه هاى مختلف آنها، از جمله مسائلى است که در سراسر جهان از جانب دولت‌ها و سازمان‌ها و عموم کسانى که به مسائل زيست محيط ى و حمايت از حيوانات علاقمند مى‌باشند، مورد توجه قرار گرفته است.
در معارف اسلامى نيز در کنار مسائلى مربوط به انسانها و حقوق آنها، مسائل محيط زيست و از جمله حيوانات، حائز اهميت مى‌باشد. در اين مقاله احکام و قوانينى که در ابواب مختلف فقه اسلامى، پيرامون حفظ و نگهدارى و بهره بردارى و ممنوعيت آزار واذيت حيوانات وجود دارد، ذکر گرديده است. آن‌چه در فقه اسلامى موجود مى باشد،مجموعه قوانينى جامع و کامل است که مى تواند راه‌گشاى تدوين قانون جامع «حقوق حيوانات » در عصر حاضر گردد.

مقدمه

بشر در آغاز عصر علم و تکنولوژى و صنعتى شدن جهان، سرمست از پيشرفت وتوسعه صنعتى، تنها بر توليد هرچه بيشتر و بهره بردارى کامل از محيط پيرامون خود- چون معادن و جنگل ها و درياها- مى انديشيد و بى رحمانه طبيعت اطراف خويش را مورد هجوم قرار داد تا اينکه روزى خود را در گردابى مهلک ازنابسامانى هاى زيستى ديد و جهان طبيعت را در حال نابودى مشاهده نمود.
در قرن گذشته بحران محيط زيست و نابودى گونه هاى مختلف حيوانات، توجه صاحب نظران را جلب کرد و سرانجام براى حفظ و حراست از آن، قوانينى -هرچند ناقص – وضع کردند.
براى نخستين بار در جهان غرب پس از رنسانس، همراه با صنعتى شدن جهان، درسال ???? ميلادى قانونى براى حمايت از حيوانات در پارلمان انگلستان به تصويب رسيد. اين قانون در سال ???? تکميل گرديد و بعدها در کشورهايى مانند آلمان،آمريکا، اسپانيا، بلژيک، دانمارک و برخى ديگر از کشورها قوانينى نظير آن تدوين وتصويب شد و به مرور تبصره هايى بر آن افزودند.
اين قانون در بردارنده چند بند، پيرامون بارکشى و ايجاد درگيرى ميان حيوانات، کشتن آنها با مواد سمى، بريدن دم اسب، شکار گوزن در شب، مبارزه با بيمارى حيوانات وبيهوشى قبل از ذبح مى باشد.((???)) از اشکالات مهم قوانين فوق، جامع نبودن و جزئى و موردى بودن آن است. علاوه برآن که اين قوانين در قرون اخير وضع گرديد هرچند به مرور زمان و در دهه هاى اخيربه تکميل آن پرداختند و در برخى موارد راه افراط را پيش گرفتند.
اما در فقه اسلامى، قوانينى کلى و جامع درباره حفظ، نگهدارى، استفاده و بهره بردارى از حيوانات ومنع آزار و اذيت آنها، وضع شده است. همچنين براى مسائل زيست محيط ى و رعايت شئون و حقوق حيوانات جايگاه مناسبى لحاظ گرديده است و با ديدگاهى منطبق بر عدالت و انصاف با آن برخورد شده است. در سرتاسر فقه،مسايل و فروع فراوانى به چشم مى خورد که اسلام، اجراى آن را بر عهده حکومت قرار داده است و بالاتر از آن، شخص را در مقابل خالق متعال مسول مى داند.

قبل از ورود در بحث ذکر نکاتى لازم است:

?. قوانين حمايتى اسلام از حيوانات، حکم شرعى و الزامى است و همانگونه که درمتون روايات((???))به آن تصريح شده است، مى توان از آن به حقوق نيز تعبير کرد.از آنجا که حيوانات از احترام و درک و شعور برخوردارند اين حقوق براى آنها وضع گرديد که در پايان بخش نخست به همراه طرح ادراکات و شعور حيوانات با ذکرشواهد بيشترى با زواياى اين بحث آشنا مى شويم.

البته حقوق حيوان با ويژگى هاى حق در انسانها متفاوت است، زيرا در تعريف حق درانسانها گفته مى شود: آنچه قابل اسقاط است و اگر قابل اسقاط نباشد به آن حکم مى گويند.

روشن است که درباره حيوان قابل اسقاط بودن معنا ندارد، اما بايد گفت همين قابل اسقاط نبودن حکم، وضعيت آن را دشوارتر مى کند، زيرا تنها راه خروج ازعهده آن، انجامش مى باشد و اگر در انسانها بتوان با جلب رضايت صاحب حق، ازانجامش سر باز زد و از زير تکليف آن شانه خالى کرد، اما در حيوانات به علت قابل اسقاط نبودن، انسان موظف است به آن عمل مبادرت ورزد. علاوه بر آنکه حق وحکم در ماهيت وحقيقت تفاوتى نداشته و هر دو از امور اعتبارى مى باشند که قوام آن به جعل شارع است و همه آنها حکم شرعى به حساب مى آيد و هر چند از حيث آثار- قابل اسقاط بودن يا نبودن – مختلف هستند، اما اين مساله تفاوت ماهوى راميان آن دو اثبات نمى کند.((???)) ?. در اين مقاله متون فقهى شيعه پيرامون حقوق حيوانات مطرح مى شود تا توجه انديشمندان و ارباب دانش را به عمق و غناى فقه اسلامى جلب کنيم و در هر قانونى سعى شده از چند کتاب جامع و معتبر شيعه استفاده شود تا مطالب مطرح شده ازارزش حقوقى برخوردار باشد و در حد امکان از کتاب هايى استفاده شده که داراى سابقه زمانى بيشترى هستند تا شاهدى بر قدمت اين قوانين در فقه شيعه باشد. همانندکتاب شيخ طوسى(ره)، ابن حمزه(ره)، محقق حلى(ره)، علامه حلى(ره) و ديگران هرچند با توجه به مدارک فقه شيعه که از آيات قرآن و روايات استفاده مى شود پيشينه اين قوانين به زمان پيامبر اکرم(ص) و احاديث نبوى و يا روايات ساير امامان معصوم(ع)مى رسد و قدمتى در حدود چهارده قرن دارد و همين امر، آن را از قوانين جارى درکشورهاى غربى متمايز مى سازد.

?. در هريک از مواردى که به عنوان حقوق حيوان ذکر مى شود براى تکميل بحث به همراه درج متون فقهى، احاديث مربوط به آن را، به ويژه آن دسته از روايات را که مورد استفاده فقها قرار گرفته است نيز ذکر مى کنيم تا با مستندات و مدارک اين حقوق و فتاواى فقها بيشتر آشنا شويم. اما روايات مربوط به استحباب نگه داشتن حيوانات،ذکرهايى که هرکدام مى گويند و مطالبى از اين قبيل را در اين مجموعه ذکر نمى کنيم واين احاديث گرانبها مجال ديگرى مى طلبد.

?. هر چند در اين باره مقالاتى به نگارش در آمده، اما اين نوشتار نسبت به گسترش مسائل و جامعيت مواردى که مربوط به حقوق حيوان در سراسر فقه مى باشد نو و تازه است و شايد براى برخى که آشنايى محدودى با فقه شيعه دارند وجود اين قوانين، آن هم با تعابيرى الزام آور بعيد به نظر برسد. لذا سعى شده در پاره اى از موارد، ترجمه متون فقها بدون تصرف در متن مقاله ذکر شود و عبارات عربى نيز در برخى موارد درمتن و يا پاورقى درج گردد که تا به خوبى روشن گردد تعابير و قوانين ذکر شده، نص کلام فقها مى باشد.

?. از آنجا که به اعتراف مسئولان مربوطه، تا کنون هيچ قانون جامعى براى حمايت ازحيوانات در نظام حقوقى کشور وجود ندارد،((???)) اين تحقيق مى تواند ارائه دهنده پيشنهاد اوليه قانون جامع حمايت از حيوانات در اسلام بوده و براى طرح در مجامع قانونى مفيد باشد.

اين نوشتار مشتمل بر چهار بخش مى باشد:

بخش نخست: زير بناى حقوق حيوان.

بخش دوم: حقوق حيوان در حفظ و نگهدارى.

بخش سوم: حقوق حيوان در بهره بردارى و استفاده بهينه.

بخش چهارم: حقوق حيوان درجنايات وصدمات وارد بر آنها.

بخش نخست: زير بناى حقوق حيوان در فقه اسلامى قوانين بسيارى پيرامون حمايت از حيوانات به چشم مى خورد که بايد به زير بناى آن توجه کرد و ديد از کجا سرچشمه مى گيرد.

بر اساس معارف دينى و به صراحت قرآن کريم، تمام جهان هستى داراى درک وشعور بوده و با خالق جهان در ارتباط هستند هرچند براى ما انسانها درک آن از طرق عادى مقدور نيست و رابطه ما با آنها گسسته است.((???)) در اين ديدگاه، زمين،آسمان و هرآنچه در اين دو است از ستارگان، درختان، سنگ ها و… ذکر و تسبيح الهى را گفته و از شعورى فراخور خلقت خود برخوردارند.((???)) در اين ميان حيوانات نيز هرچند قوه ناطقه و عاقله انسانى را ندارند از درک و شعور بهره مند بوده و از احساسات و عواطف برخوردار هستند. به همين علت فقه اسلامى براى حيوانات حرمتى قائل شده که به دنبال خود، حقوقى براى حيوان و تکاليفى را برعهده صاحبان آنها در پى دارد.

شيخ طوسى(ره)در مقام تعليل براى وجوب نفقه حيوانات تصريح مى کند:

لان لها حرمه،((???)) زيرا حيوان از احترام و حرمت برخورداراست.

همچنين علامه حلى(ره) در کتاب اجاره مى گويد:

لان للحيوان حرمه في نفسه،((???)) زيرا حيوان به خودى خود و ذاتا از حرمت و احترام برخوردار است.

در معارف اسلامى به موارد متعددى از درک و فهم حيوانات اشاره شده است.

يعقوب بن سالم به واسطه شخصى از ابى عبداللّه(ع) نقل مى کند که فرمود:

مهما ابهم على البهائم من شيء فلا يبهم عليها اربعه خصال:

معرفه ان لها خالقا و معرفه طلب الرزق و معرفه الذکر من الانثى و مخافه الموت،((???)) [ زمانى که خداوند حيوانات را آفريد]، درک و شعور انسانى را به آنها عطا ننمودولى چهار خصلت را به آنها عنايت کرد:

شناخت به اين که براى آنها خالقى است،آگاهى نسبت به اينکه دنبال رزق و روزى برود، شناخت نر از ماده و ترس ازمرگ.

قريب به همين مضمون در روايت على بن رئاب از ابى حمزه از امام سجاد(ع)((???)) نقل شده است.

در ذيل، شرح آنها به همراه شواهدى از آيات قرآن کريم و ديگر روايات را بيان مى کنيم:

?. درک خالق و رازق به تصريح قرآن و احاديث اهل بيت(ع)، حيوانات، خالق و پروردگار جهان را شناخته و مى دانند که همه امور عالم به دست اوست و خداوند است که جهان هستى را اداره مى کند ورزق و روزى همه موجودات به لطف و عنايت الهى است.

اولين خصلتى که در روايت يعقوب بن سالم ذکر شده، شناخت خالق است. همچنين على بن رئاب از امام سجاد(ع) نقل مى کند:

معرفتها بالرب تبارک و تعالى((???))، از اولين خصلت هايى که به حيوان عطا شد شناخت او نسبت به پروردگارش است.

در تاييد همين نکته در احاديث ديگرى پيرامون شناخت خالق و رازق و و حاکم براراده کل جهان، آمده است که امام صادق(ع) به نقل از ابوذر فرمود:

از پيامبر(ص) شنيدم که مى فرمود: همه حيوانات در هر صبحگاهى از خداوندمى خواهند:

اللهم ارزقني مليک صدق يشبعني و يسقيني و لا يکلفني ما لا اطيق،((???)) بارالها به من مالک خوب و درستى عطا فرما که مرا سير و سيراب نمايد و بيش ازتوان از من کار نکشد.

علاوه بر شناخت خالق متعال، همه حيوانات خداوند را به عنوان تنها کسى که مستحق عبادت است مى شناسند و به پرستش و مناجات با او مى پردازند. در آيات متعددى ازقرآن بر اين مطلب تصريح شده است که به برخى اشاره مى کنيم:

خداوند در سوره نور مى فرمايد:

الم تر ان اللّه يسبح له من في السموات والارض والطير صافات کل قد علم صلاته وتسبيحه واللّه عليم بما يفعلون،((???)) آيا نديدى تمام آنان که در آسمانها و زمينند براى خدا تسبيح مى کنند، همچنين پرندگان هنگامى که بر فراز آسمان بال گسترده اند؟! هريک از آنها نماز و تسبيح خود رامى داند و خداوند به آنچه انجام مى دهند داناست.

قريب به همين مضمون در آيه ?? سوره حج و آيه ?? سوره نحل نيز ذکر شده است که حيوانات در برابر خداوند به خضوع برخاسته و بر آستان او سجده مى کنند. در آيه ??-?? سوره نمل گزارش هد هد از سرزمين سبا و انحراف آنها در پرستش خورشيد و ترک خدا پرستى ذکر شده است.((???)) مجموعه اين آيات به خوبى بر اين نوع از ادراک حيوانات دلالت دارد. اين امر درروايات نيز ذکر شده است و اضافه شده که هريک از آن ها تسبيح ويژه اى دارد. درپاره اى از روايات، همين حمد و تسبيح الهى را از علل نهى رسول اللّه(ص) از زدن وداغ نهادن بر حيوانات ذکر کرده است که در فصل چهارم به تفصيل آنها را بيان مى کنيم هر چند برخى از مفسرين، تسبيح حيوانات را به تسبيح تکوينى آنها تفسير کرده اند، به اين معنا که خلقت آنها نشانه اى از تنزيه و تقديس الهى است که در غايت کمال بوده ومانند مخلوقات خود، داراى نقص نمى باشد.((???)) اما عده اى ديگر از مفسرين،تسبيح حيوانات را تسبيح زبانى دانسته و به تبع قول به نطق حيوانات، تسبيح به زبان رابراى آنها ممکن مى دانند.((???)) ?. درک نيکى و بدى و مسائل غير مادى حيوانات به خوبى، از نوع رفتارى که با آنها مى شود آگاهند و محبت و احترام و يا بدى و بدرفتارى را درک مى کنند. مطالبى که در ذيل مورد اول از ادراکات حيوان ذکرکرديم بر اين نکته دلالت دارد. لذا از خداوند درخواست مى کند که صاحبى درست رفتار، به او عطا کند و به قدر توان، از او کار بکشد و در رسيدگى به او کوتاهى نکند.

از جمله موارد ديگرى که دلالت بر درک مسائل غير مادى مى کند، يکى از خصلت هايى است که در روايت على بن رئاب از ابى حمزه از امام سجاد(ع) نقل کرده اند که ايشان فرمود:

معرفتها بالموت،((???)) از جمله ادراکات حيوان آگاهى بر مرگ است.

آنها مى دانند که روزى زندگى در دنيا تمام شده و مرگ فرا مى رسد، هرچند ازچگونگى مردن و آن چه پس از مرگ اتفاق مى افتد آگاهى ندارند، همانگونه که درروايتى از امام صادق(ع) آمده است:

لو عرفت البهائم من الموت ما تعرفون ما اکلتم منها سمينا قط،((???)) «اگر آگاهى حيوان از مرگ همانند آگاهى شما انسانها مى بود هيچ يک از آنها هرگزچاق و فربه نمى شدند».

شيخ صدوق در ذيل اين روايت، در صدد رفع تعارض ظاهرى ميان اين روايت وروايت اول از على بن رئاب بر آمده و مى گويد:

مراد اين است که آگاهى آنها به قدر آگاهى شما نيست.

علاوه بر اطلاع از مرگ، حيوانات چيزهايى مى بينند که انسانها قادر بر ديدن آنها نيستندو همين((???)) امر در برخى روايات به عنوان علت راه نرفتن حيوانات و سرباز زدن از آن ذکر شده است. لذا از زدن آنها نهى فرمودند که در فصل هاى آينده به تفصيل ذکر مى شود.

حيوانات علاوه بر آنکه رفتار خوب و بد را نسبت به خود تشخيص داده و داراى روح و احساس هستند، نسبت به رفتارى که با ساير حيوانات نيز مى شود، حساس بوده و ازرفتار بد و يا کشتن آنها رنج مى کشند. در همين راستا در متون روايى و فقهى ما ذکرشده است که ذبح حيوان در مقابل حيوان ديگرى که اين صحنه را مى بيند مکروه است.((???)) حتى برخى((???)) به سبب اذيت شدن حيوان ناظر و عذاب کشيدن او از ديدن صحنه ذبح هم نوع خود، قول به تحريم را بعيد نمى دانند که به تفصيل در بخش چهارم به ذکر آنها مى پردازيم. 

 

(ممکن است هنگام انتقال از فايل ورد به داخل سايت بعضي متون به هم بريزد يا بعضي نمادها و اشکال درج نشود ولي در فايل دانلودي همه چيز مرتب و کامل است)

متن کامل را مي توانيد دانلود نمائيد

چون فقط تکه هايي از متن پايان نامه در اين صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولي در فايل دانلودي متن کامل پايان نامه

همراه با تمام ضمائم (پيوست ها) با فرمت ورد word که قابل ويرايش و کپي کردن مي باشند

موجود است

دانلود فایل

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.